Browse By

Astroturfing: društveni eksperiment i digitalna pismenost [cela studija]

Uvod

Društvene mreže, online mediji uključujući blogove, forume, aplikacije i različite veb-servise, obezbeđuju korisnicima Interneta jedno od elementarnih prava: pravo na iznošenje sopstvenog mišljenja, i pravo na digitalnu anonimnost i čuvanje podataka o ličnosti.

Međutim, ova prava se u praksi masovno zloupotrebljavaju, korišćenjem različitih strategija i taktika, posebno u oblasti političke borbe i napora za širenje političke ideje, promocije programa, pojedinaca ili ideologije, ali i u promovisanju raznih sivih zona prodaje falsifikovanih roba, raznih čudotvornih preparata za lečenje sumnjivog porekla, itd.

Iako su u Srbiji retke političke partije bile “early adopters” (oni koji rano usvajaju novitete) a većina prilično nepoverljiva prema prostoru Interneta kao poligonu političke borbe, do redovnih izbora 2012. društvene mreže su već upotrebljavale sve političke opcije, koristeći različite strategije političke borbe kako bi komunicirali sa javnošću, svojom ciljnom grupom, i oponirali protivnicima. Mnoge strategije su bile vidljive i mogle su se lako analizirati iz aktivnosti na mrežama, posebno anonimnih aktivista određenih političkih opcija. Međutim, neke taktike su tokom poslednjih izbora i izašle u javnost, i pokazale načine na koje aktivisti rade (po zadatku, po temi, po fokusu, po cilju…)

Istraživanje o astroturfingu i digitalna pismenost

Predmet našeg istrživanja na Tviteru, i društvenog digitalnog eksperimenta, bila je pojava ljudskih aktera (individua i timova) sa zadatkom da sistematski osujete javno izražavanje kritičkog mišljenja i utiču na javno mnjenje u političkom diskursu Srbije. Ova pojava kao model političke borbe prvenstveno je primećena i najjasnije izražena u digitalnoj sferi, odnosno na društvenim mrežama kao što je Tviter, i to u vidu organizovanih napada na određene istaknute “haštegove” oko kojih se vode diskusije i kritičke rasprave. Stoga je samu pojavu korisno i heuristički plodno konceptualizovati kao (politički) astroturfing, odnosno kao imitiranje spontano i odozdo nastalih (grassroots) društvenih mreža sa neetičkim ciljem (političkog) marketinga.

U tu svrhu kreiran je i organizovan svojevrsni društveni digitalni eksperiment sa namerom da (raz)otkrije mehanizme političkog astroturfinga u javnoj i političkoj sferi Srbije. Događaji koji su bili predmet ovog eksperimenta obuhvataju tribinu “Zloupotreba Interneta” (24. februara 2015. godine) organizovanu oko haštega #NetBot, ali i drugih onlajn događaja poput konferencije za novinare i potonje “prirodne konverzacije” (haštegovi #KZN i #OslobodiMedije) (12. februara 2015. godine). Sociopolitički, teorijski i metodološki okvir eksperimenta, kao i dobijeni podaci i zaključci eksperimenta dati su u celosti na linku na dnu teksta.

U ovom istraživanju i analitici sarađivao je ceo tim CNM Liber, sa stručnim saradnicima, sociolozi Marko Škorić i Aleksej Kišjuhas i psihološkinja Nikolina Ljepava.

Projekat je izveden uz podršku i uz partnerstvo Fonda za otvoreno društvo, Srbija, i trajao je od decembra 2014. do  marta 2015. godine.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial